Пётр Емельянов: ЧИЯЛТЫМЕ КУРЧАК

Вход на сайт

Оласе пачер. Пурымаште йыҥгыр йӱк шокта. Руш тувырым чийыше илалшырак ӱдырамаш омса деке лишемеш. Ик тат гыч омсаште чиялтыме шӱргывылышан ӱдыр койылалта.

Ӱдыр. Скажите, Медведева Пелагея здесь живёт? Она дома?
Ава. (Кенета ӧрын.) Натали?! Ӱдырем? (Ӱдырын шӱйышкыжӧ кержалтын, утен каен шортын колта.)
Ӱдыр. (Ӧрын.) Не плачь, мама… Ну, что ты… Я думала все ещё носишь этот гадкий шымакш, а ты совсем русская стала… Рада за тебя (Ава шортмым чарна). Ну что мы тут стоим? Приглашай в комнату (воштылеш).
Ава. Да, да (пелке кораҥ шогалеш).
Ӱдыр. Это просто замечательно, что ты стала совсем русская. Если бы я знала…
Ава. Да, да… Натали, ӱдырем, ноенат докан? Каналте. Сейчас мый чайым шындем.
Ӱдыр. Мама, ты меня извини, но давай условимся: не называй меня этим противным именем – Натали. Меня зовут Нелли! Это - во первых. Во - вторых, изволь говорить со мной по-русски, я не понимаю этой тарабарщины.
Ава. (Вуйжым савалта.) Туге, туге… Шочмо йылмет мондалтын, пылышым пӱчкеш. Нел-ли… Кӧ тыгай лӱмым шонен луктын гын? Ни руш огыл, ни марий огыл. Ынде шочмо ават денат рушла веле кутыретыс, калтак! Йӧра, уке гын, мом ыштет.
Ӱдыр. (Йӱкшӧ дене модын.) Я вижу, ты недовольна (аважым шӧрынрак ончалеш). Если так, я могу и уехать.
Ава. Нет, нет! (Ӱдыржым чот гына ӧндалеш, ӱпшым ниялткала, шӱргӧ начкажым, саҥгажым, оҥылашыжым шупшалеш.)
Ӱдыр. Ну вот, опять ты плачешь.
Ава. Огым, огым… Не буду, говорю. Это я так, от радости. Ой, мом мый шогем, чайым шындышаш! Тый шич… Садись, говорю… Отдыхай. Ты устала. Сейчас я чаю… (адак ӱдыржым шупшалеш, парня мучашыж дене шинчажым ӱштылалеш, шыргыжалаш тӧча). Мый сейчас (писын кухньыш ошкылеш).

Действий кухньышто эрта. Ава ден ӱдыр ӱстел коклаште шинчат, пеш мутланат, коклан-коклан чайым подылыт, печеньымат пурлалыт.
Ӱдыр. Авай, может, тый недовольна, что мый приехала? Может мый обратно каяш (шӱлыкан кояш тӧча).
Ава. Чиеметым ончем. Материалже чапле, урген моштен отыл. Пакча ороллан шогалташ гын, лач лиеш, ик чыват лишкет мияш ок тошт.
Ӱдыр. Пакча ороллан! (Воштылеш.) Ну и язык! Орол-лан! Ха-ха-ха! Сейчас посмотрим, что это такое (кидыш мутерым налеш). Так… Орол, оролымаш. А ороллан, нет… теперь посмотрим пакча. Пак… Пал… Ага, пакча – огород. Итак, огород – сторож. Значит, я – огородный сторож. Ха-ха-ха!
Ава. Мутерыштет орол – сторож. Но вес семынат манаш лиеш. Огородное пугало! Колынат?
Ӱдыр. Мый – огородное пугало? (Ӧрын шогалеш.)
Ава. (Книга кокла гыч «Пачемыш» журналым луктеш, странице-влакым шерын лектеш.) Теве ончал. Чылт тый гаетымак сӱретлен шындыме. Келша?
Ӱдыр. Ну, авай… Тый сай одежду не видела. Мом тый понимаешь? В этом ола, верно, чияш по моде нельзя, сразу стиляга маныт. Провинция!
Ава. (Шифоньерым почын, погыжым кровать ӱмбак луктын кышкаш тӱҥалеш.) Сай вургемым ужын омыл? А тиде мо? Уда платье? А теве эше… На, ончо, ончо… Тый шонышыч, ават ожнысо гай йыдалым пидын коштеш? Шымакшым ужаш шоненат? На, ончо… (Ӱдыр ӧрын онча. Теве шемалгырак канде бостоновый костюм.) Тидым мыланем пенсийыш лекмем годым дирекций пӧлеклен… (Ава ӱдыржӧ воктене кровать тӱрыш шинчеш, тудым шыман ӧндалеш.) Тыланет, ӱдырем, пашаш пураш кӱлеш. Мый оксалан верч ом азаплане, окса кызытеш сита. Но паша деч посна айдеме пуйто эҥыремышвот дене вӱдылалтеш, шӱмжӧ рӱдаҥеш. Тый кызыт йоҥылыш корнышто шогет…

Ятыр ий эртымек.
Ӱдыр. А мый кызыт моткоч пиалан улам! Огыда ӱшане? Авамын ученицыжлан пеш кугу тау! Ида сыре, мый шуко осалым ыштенам, ораде лийынам. Мыйым чын корныш лукмылан эше ик гана путыракат кугу таум каласем. Авамын пашам ыштыме заводшо, мыйын йӧратыме заводем, кажне кечын вуча!

Автор: Пётр ЕМЕЛЬЯНОВ,
калык писатель Зинаида КАТКОВАН
«Кушто улат пиалем?» романже гыч ужаш негызеш ямдылен.

Mari
АНО «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
АНО «Культурно-информационный центр «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
При использовании материалов сайта ссылка на «Этнокультурный интернет-журнал «Арслан» обязательна.
E-mail: mari-arslan@mail.ru. Тел. 8-917-703-66-24.