Марий Элыште Финляндийысе «HYTKYT» («Хюткют») хор

Вход на сайт

2018 ий 3-8 августышто Марий Элыште Финляндийысе «HYTKYT» («Хюткют») хорын участникше-влак лийыныт.

«Поро эр, доброе утро», - корныш тарванышаш автобусна деке лишемше кажне еҥ дене «Саскавий» марий ÿдырамаш ушемым вуйлатыше Людмила Кошкина дене коктын саламлалтына. Нунат финнла да рушла вашешташ тыршат. А ик илалше ÿдырамаш умбачынак шыргыж толеш. «Кузе илет?» - марла йодеш. Мыят тудлан «Пеш сай» манам. Кидысе кагаз лаштыкышкыже ончалеш да «Чын» ышталеш. Тудлан нине мут-влакым Игорь Геннадьевич возен пуэн улмаш. Игорь Садовин, Марий Эл Республикысе тÿвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын специалистше, министерстве лÿм дене уна-влаклан паша радамым ямдылен. Тышечын ик кечыже, «Саскавий» марий ÿдырамаш ушемланат айлалтын.

5 августым финн хорын еҥже-влак дене пырля Советский посёлкышто эртарышна. Районысо тÿвыра пöлкам вуйлатыше Татьяна Куршакова пеш поян программым ямдылен. Программым радамлымем деч ончыч, лудшо-влак, тендам уна-шамыч дене палымым ыштем.

Хор да еҥже-влак нерген

«HYTKYT» хор Керава гыч толын. Тиде изирак ола Финляндийын кечывалвелныже, Хельсинки ола деч мÿндырнак огыл верланен. «HYTKYT» 20 ий ончыч шочын. Пытартыш лу ий утларак жап тудым Сиркка Косонен вуйлата. Сиркка – хорын кокымшо вуйлатышыже, Финляндийысе тÿҥ музыкальный вузым, Сибелиус лÿмеш академийым, тунем лектын, сымыктыш доктор, калык сем-влакым шымла. Хорыш калык мурым, калык усталыкым йöратыше 35 еҥ чумырген. Кажныже тÿрлö аланыште пашам ышта, шукынжо туныктышо улыт.

А теве мый дечем марла «Кузе илет?» манын йодшо ÿдырамаш Йоханна Корхонен – журналист, 35 ий «Архитектура» журналыште тыршен, сандене рушла сайын мутлана. Кызыт 71 ийым темен, сулен налме канышыште.

- Хорышто 18 ий мурем, - каласкала Йоханна. – Финляндийыште гына огыл, тÿрлö йот элыште концерт дене коштына. Российыш шуко гана толынна. Кажне ийын ме кушко-гынат лектына: конкурслаш мастарлыкым ончыкташ але тыглай экспедиций дене калык мурым погаш каена. Вет репертуарыштына финн деч посна финн-угор тÿшкаш пурышо моло калыкын мурышт ятыр уло. Ме финн, одо, эстон йылмыла дене мурена. Тений Марий Элыш марий мурым тунемаш толынна.

Марий Элыш нуным «Финляндий-Россий» ушемын пашаеҥже Симо Кантеле конден. Тудак кусарыше семын пашам ыштыш. Симо Хельсинкисе университетым тунем лектын, рушла, одыла сайын мутлана, марлат изиш мошта. Марий Элыш кокымшо гана толын. Икымше гана иктаж куд ий ончыч Марий кугыжаныш университет пелен финн йылмым тунемме кум арняш курсышто финн йылмым туныктен.

Советский костенеч

Симолан кечыгут пеш ярнашыже логале. Советский районын фольклор поянлыкшым чыла ончыктен, кусарен, умылтарен шуктыман вет! Районысо Каныме рÿдерын (ИРИН, Центр досуга – кузе кусареда?) фойештыже «Кугезе кумыл» ансамбльым вуйлатыше Галина Щербакова, кидмастар-влак Галина Волкова ден Зинаида Кушакова шке кид дене тÿрлымö вургемым, тÿрлö сöрастарыме ÿзгарым, марий вургеман курчак-влакым ончыктышт. Шуймучаш гыч Римма Зайцева шукерте огыл погаш тÿҥалме изирак тоштерже гыч экспонат-влакым конден. Кажныже шке арверже дене палымым ыштыш.

А Кужмара тÿвыра да каныме пöртын «Эр ÿжара» калык ансамбльжын еҥже-влак сорокан марий-влакын вургемышт дене палдарышт, акрет жапысе, Кугу Отечественный сар деч варасе, кызытсе вургемым ончыктышт да кÿчыкын каласкалышт.

Тыгаяк акрет вургемым уна-влак районысо Э.М. Иванов лÿмеш краеведений тоштерын этнографий пöлкаштыже ужыч. Нуным тушкат экскурсий дене пуртышт. Финн-шамыч «Марий кумалтыш» юмынйÿла ушемын пöлемыштыжат лийыч. Тушко районысо онаеҥ Геннадий Милютин нуным ÿжö. Тыште марий калыкын юмылан кузе кумалмышт, чимарий верам кузе кучымышт нерген каласкалышт.

Каныме рÿдерын вес пöлемыштыже «Кугезе кумыл» фольклор ансамбль верланен. Тыштыже уна-влак чынжымак уна лийыч. «Кугезе кумыл» асамбльын участникше-влак «Угинде» пайремым модын ончыктышт. Пайрем чес дене темше ÿстелыштым ансамбльым вуйлатыше Галина Щербакован мастер-классыштыже ыштыме тувыртыш когыльо пойдарыш. Финн ÿдырамаш-влак Галина Александровна деч рецептымат возен нальыч, когыльымат тÿрлаш тунемыч да шке ыштыме когыльыштым шкеак тамлен ончышт.

Финн уна-влакын тÿҥ шонымашышт – марий мурым тунемаш. Тидлан поснак шуко жап ойыралте. «Кугезе кумыл» ансамбль «Сугынь мурым», «Эр ÿжара» ансамбль «Рекрут мурым» пеш тÿткын туныктышт. Кукмарий СДК-ан «Весела кумыл» ансамбльже шке изирак концертыштыже тÿрлö-тÿрлö савыртышан Советский вел сем-влакым мурен да нунын почеш куштен ончыктыш. Уна-влак чылажымат планшетышкышт, диктофонышкышт возен нальыч.

Шарнен илаш Ӱшнур школым вуйлатыше Валерий Галкин марий классик-влакын книгаштым да тунемше-влакын кружоклаште ненчыме шун изи кöршєк-влакым пöлеклыш. Вашеш тауштен «HYTKYT» хорын участникше-влак шкеныштын муро дискыштым шуялтышт.

«Марий Элыш икымше гана толынна, тышечын Марий мландын сылне пÿртÿсшö, поро калыкше, поян фольклоржо нерген эн шокшо шарнымашым наҥгаена. Тыште мыланна пеш келшыш. Марий калыкын мотор мурыжо-влак мемнан дене пырля лийыт, ончыкыжым концертлаштына йоҥгаш тÿҥалыт», - каласышт чеверласыме годым.

Автор: Анфиса Эманова.
Фото-влак Надежда Волкован да Анфиса Эманован.
#МариАрслан #конференция #мари #Саскавий

Mari
АНО «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
АНО «Культурно-информационный центр «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
При использовании материалов сайта ссылка на «Этнокультурный интернет-журнал «Арслан» обязательна.
E-mail: mari-arslan@mail.ru. Тел. 8-917-703-66-24.