Тиде лиеш «бомбо»!

Вход на сайт

Тылеч ончыч марий калыкын шке киножо лийын мо? Теве 1928 ийыштак «Марий Кужер» икымше марий фильмым ыштеныт. Тушто эше кӱслезе Павел Тойдемар ик эн тӱҥ рольым модын. Кодшо курымын 90-ше ийлаштыже сниматлыме «Чоныштем илет» телесериалым шукышт тачат шарнат, южыштын ушыштышт кодын «Тургым» телефильм. Шукерте огыл «Салика» пьесым киношко савыраш тӧчен ончышт. А ынде «МАРИКИНО» студий тиде пашалан кыртмен пижын. Теве «Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ» у марий фильмын съёмкыже кок арня наре шуйна. Тӱҥ действий Кужэҥер район Йывансолаште, Кораксолаште да тудо кундемын мотор пӱртӱс лоҥгаштыже вияҥеш, тыгак Йошкар-Оласе кӱртньыгорно вокзалыштат войзаш тӱҥалыт.

IMG_0190-.jpg

Палемдыман: икымше съёмко 23 июньыштак эртен. Тунам хореограф Тамара Дмитриеван шындымыж почеш куштымаш-влакым войзымо. Тышке Марий кугыжаныш университетын студентше ден Йывансола клуб пеленсе «Мурсескем» ансамбльын участникше-влак ушненыт.

Продюссер Николай Мамаевын ойлымыж почеш, чын марий кином ыштыме нерген шонымаш тудын шукертак шочын. «Марий калык нерген кином лач мемнам палыше, а эн сайже, марий еҥ шкежак ыштышаш», - палемда амалкалче, вет тудым шукышт эше «Марий сувенир» киосклан озаж семын палат.

Фильмыште чылажат чынла чучшаш, ончышым ондалаш ок лий. Тидым шотыш налынак «МАРИКИНО» студий ончылгочак ямдылалташ тӱҥалын. «Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ» произведенийым ойырымеке (тудым Геннадий Гордеев возен), кум гана кастингым эртареныт, кажне рольлан келшыше еҥым кычалыныт. Кугурак ийготан-влакым ойырымо годым кугу нелылык лектын огыл – нуным артист-влак кокла гычак муыныт. Тиде – чылалан палыме лӱм-влак Олег Кузьминых (Микыта) ден Светлана Никитина (Овдачий), Иван Смирнов (Шумат) ден Зинаида Долгова (Качырий).

IMG_0123-.jpg

А самырык-влак шотышто ӱчашымашат лийын. Тыге Санун рольжым Виктор Апталиков модеш, Витян рольжылан Александр Кожевников келшен толын. Александр - Марий самырык театрын артистше, Марий Эл Радиошто вӱдышӧ гын, Викторым «Юмынӱдыр» мюзиклыште ик эн тӱҥ рольым модшо семын палат, рвезе шкеже Москошто «Москонцертыште» артист-вокалистлан пашам ышта.

Ӱдыр-влакымат чот кычалме. Людмила Фёдорова ден Надежда Смирновам мумо. Людмила Марий кугыжаныш университетыште тунемеш, «Мисс Финноугрия» конкурсын вицемиссше лийын. Надежда И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжым тений тунем пытарен, умбакыже шинчымашым погаш шона. Тудо «Небесные жёны луговых мари» киносо эпизодлаште сниматлалтын.

IMG_0179-.jpg

Кузе палемда у марий фильмын режиссёр-постановщикше Олег Иркабаев, актёр-влакым чын ойырымо, кызыт нуно пашам кыртмен ыштымышт дене моткоч куандарат. «Кажныже уло кумылым, моштымашыжым пыштен тырша, чытышыштат ситышын, вет тиддеч посна кином ыштыме годым йӧршынат ок лий. Теве южгунам кече эрта, а умылет: кинон вич минуташ ужашыжым гына сниматлыме. Пелйӱд марте тыршена да, эрдене куд шагатланак кынелын, угыч пашашке пижына. Кум шагат эр мартеат войзаш пернен», - каласкала О.Иркабаев.

Да, тыгай годым артист-влакымат, оператор ден режиссёрымат, пӧртыштышт сниматлаш разрешитлыше да шке декышт малаш пуртышо оза-влакымат, кочкаш шолтен пукшышо-шамычымат тауштыман. А съёмкылан Евгений ден Вера Каменщиковмыт да Юрий ден Нина Мамаевмыт суртыштым ӱшанен пуэныт. Поварлан Нина Каменщикова ден Галина Поликарпова тыршат.

IMG_0171-.jpg

Артист-влак шке пашашт нерген воштыл-воштыл каласкалат, вет съёмке годым мо гына ок лий! «Мыланем шке ролем моткочак келша. Чылт ялысе вате улам, - шыргыжеш Зинаида Долгова. – Вургемымат верысе ӱдырамаш-влак деч налаш логалын, теве пеледышан шовычым пуэныт». Тыгодым артистка 17 гана нужым погаш мийымыжым, марийжым ораваш пыштен наҥгаймыжым, ушкалым лӱштымыжым порын шарналта. А Йывансола клубышто сниматлыме эпизод нерген мутым лукмеке, Олег Кузьминыхат ыш чыте – мутланымашке ушныш. «Ну, куржтална, ну, модна, йылме пуналтмеш», - воштылеш артист, а З.Долгова ешара: «Олег варажым ойла: «Ынде ом курж йӧра, ошкылам гына…»

IMG_0095.jpg

Мутат уке, ноялтеш, но кумыл нӧлтшӧ, сомыл ворана. Самырык-влакат тыршат. Виктор Апталиков ик гана каласыш: «Тыгай лӱмлӧ да талантан актёр-влак дене модаш кугу пиал. Нунын дене шкежат сайынрак да сайынрак модаш тыршет». Тунам тудо киносо аважын эргыж верч чын шортмыжымак шарналтыш. Да, мастар актёр-влак весымат воштылтен, шортарен, шкештат чын куанен, чын ойгырен моштат, икманаш, киношто илат. Чаманаш логалеш, тыгай талантан актёр-влакшын пашадарышт гына изирак, нуно шукертак миллионер лийшаш улыт да... Ты шотыштат Николай Мамаев ончылгоч шоналтен, у марий фильмыште модшо-влаклан 15-25 тӱжем теҥге дене тӱла. А тӱрыс проект ик миллионат пеле теҥгеш шуэш.

Марий кином сниматлыме тат Озаҥ гыч толшо оператор Евгений Лебедевланат моткоч келша. Тудо шкежат эре кычалеш, икшырымын пашам ворандара, артист-влакым кумылаҥден мошта. А фильм нерген теве мом палемда: «Мыйын мут ок сите тиде кино нерген чын шонымашым почын пуаш. Но иктым палем: тиде лиеш «бомбо»!».

IMG_0636-.jpg

Лишыл жапыште съёмко мучашлалтшаш, но эше моло пашаже кӱжгӧ. Туге гынат чылт марий кумылан, шуко сылне марий муран, куштымашан «Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ» художественный фильм зритель деке лекташ вашка – тений тудо ош тӱням ужшаш, Йошкар-Оласе кинотеатрыштат ончыкташ шонымаш уло. А вет тыгайже эше марий калыкын лийын огыл!

«МАРИКИНО» студийын шонымашыже шуко, чынже денак, марий калыкынат шке киноискусствыжо вияҥшаш, поян тӱвыранам, йӱланам Россий да тӱнямбал кӱкшытыштат чапландарышаш улына!

Автор: Эльвира Куклина.

Mari
АНО «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
АНО «Культурно-информационный центр «ИНТЕЛЛЕКТУАЛ»
При использовании материалов сайта ссылка на «Этнокультурный интернет-журнал «Арслан» обязательна.
E-mail: mari-arslan@mail.ru. Тел. 8-917-703-66-24.